Orhan Gencebay müziğini kategorize etmek

[tarantini8]

---

Bu sitede "idam mahkumu" rumuzlu dostumuz Gencebay müziğinin kategorizesinde onu bir anlamda Cem Karaca. Barış Manço, Erkin Koray'la aynı kulvara sokuyor.

Haklı.

Orhan Gencebay'ı arabesk veya fantezi müzik olarak bilinen müzikteki bilinen isimlerle aynı kulvara katiyen koyamayacağımıza sonuna dek katılıyorum. Bir kere Orhan Gencebay müziğini dinlemek zordur. Şarkılarını söylemek zordur. Belli ölçüde müzik yeteneği ve kulağı olmayan bir dinleyicinin Orhan Gencebay müziğini tam olarak anlaması mümkün değildir. Dinleyici ve hayran kitlesinin büyük bölümü onun müziğini tam olarak algılayamamasına rağmen, Gencebay bugünkü konumunu kazanabilmiştir. Müziği piyasada tam olarak özümsense ve bazı konjonktürel koşullar da uygun olsa hiç şüphesiz bugün bir dünya starı olurdu.

Ama bir iki nağme ve nakaratın içerildiği Ferdi Tayfur, İbrahim Tatlıses, Müslüm Gürses v.b.'nin piyasaya sürdüğü müziklerinin benimsenmesi çok daha kolaydır. Çünkü bu müzikler görece basittir.

Orhan Gencebay hayranı olanların bir bölümü de esasen hayranı oldukları eserleri ancak dinleyebilir ama tam manası ile söyleyemezler. Bir enstrüman kullanabiliyorlarsa tam olarak icra edemezler. Nasıl ki klasik batı müziğinde bazı eserleri kendi sesinizle bile tekrarlayamaz, ancak dinlersiniz; Orhan Gencebay'ın birçok bestesinde de aynı durum vardır. İcra edebilmek için yetenek ve üzerinde çalışma şarttır. Ama mesela "gülüm benim" i hemen herkes söyleyebilir ve enstrüman kullanıyorsa bir iki prova ile tamamen doğru olarak icra edebilir. Buna mukabil mesela "yargısız infaz" albümündeki "bugün senin doğum günün" şarkısını bir iki kez değil on kez dinledikten sonra söylemeye çalışın, veya enstrümanistseniz icraya çalışın bakalım yapabiliyor musunuz?

Demek ki bu müziği tam olarak algılamak iddia ediyorum ayrı bir yetenek işidir. Onun bazı eserlerini söyleyemezsiniz. Ancak notaları okuyabilen müzik eğitimi almış birisi iseniz - ki bu eğitim akademik düzeyde olmalıdır- bir şey diyemem.

Bir çok insan onun müziklerini asla tam olarak şarkı söyleyerek dahi tekrar edemeden ve doğru olarak icra edemeden Gencebay hayranı olabilir. Ama bu dostlarımız aynı keyfi piyasda diğer fantezi müzik örneklerinden de edinebilir. Oktavlı, frekanslı, makamsal müzik ayrımını hissedebilen şanslı dostlarımız ise hakiki manada Gencebay müziğini algılayabilir.

Kategorizede Türkiye'ye değil dünyaya bakmamız gerekir. Ben ona bir şekilde benzer müzik üretebilmiş insanların daha çok batıda olduğunu düşünüyorum. Bizde belki bir Sadettin Kaynak ve Dedeefendi gibi üstadları ancak aynı kategoriye sokabilirim.

Batıda 1950 ve 60'ların Paul Anka'sı
1960 ve 70'lerin Roy Orbison'u
1970 ve 80'lerin Pink Floyd'u ile kategorize ederim.
Bir başka yazımda Orhan Gencebay'ın doğru olarak icrası çok zor eserlerinden de bahsetnek istiyorum.
Şimdilik bu kadar sevgili dostlar.

[hasretsevda]

makamsal ozellikler en carpici ogelerdir.duzenleme ve orkestrasyondaki calgi secimi ise her aranjorde farkli his uyandirabilir.bestelerin %de 99unun baglama ile bestelendigide goz onune alinirsa ve bu anlamda TSM ve THM ogelerininde icinde bulunduran bir yapida dusunmeliyiz..bunu daha oncede soylemistim.has ve has Turk muzigidir.ses sistemi makamsal ogeleri ritmik unsurlari ve notasyon itibariyle kullanilan tum ogeler turk muzigine uygundur ve ana malzemesi bizim kendi muzigimizdir..duzenlemelerde secilen orkestrasyon Gencebaya has duyum ve hislerden olusan kisisel tercihtir,,sonuc olarak orjinalitesine baktigimizda yani tek bir aletle calabildigimi bestenin tasidigi unsurlar ne bir arap muzigi ne hint muzigi nede cin muzigi sistemidir.turk muzigi ses sistemine uygun ve o kaynakdan beslenmistir bestenin orjinalitesinde..bati unsurlari olabilir  fakat ne form nede kompozisyon olarak tipatip bati muzigi yada hint muzigi yada arap muzigi karsiligini tam olarak soyleyemeyiz.sonucta baktigimizda Turk muzigi icinde de kendine has beste sekliyle yapina muzik ve icra turk muzigidir.bestecinin kendine has yorumlari calma teknigi ve benzeri ogelerse gelenkten biraz daha bagimsiz kisisel tercih meselesidir..yani bu demek oluyorki eger Gencebay isteseydi yurttan sesler saundunda yada Trt formatinda orkestrasyonda yazabilirdi..zaten bu guce sahip olmasaydi bu anlamda kendine ozgu duzenlemeleride yaratamazdi..

[hayat kavgası]

Öncelikle hoş geldin gönül dostu.
Çok güzel bir yazı yazmışsın,tebrikler.Yıllardır bildiğim fakat çevremdekiler anlatmaya çalıştığım bu konuyu kısa praglaflarla çok çarpıcı bir şekilde anlatmışsın.Benim için çok önemli bir veri.Seçtiğin kelimeler ve cümleler çok yerinde ve akıcı.
İyi bir müzik kulağı Gencebayı dinlemenin ve anlamanın olmazsa olmazı.O yüzden çevremizdeki herkezin Gencebayı anlamasını beklemiyorum.Anlayanlarla yola devam edeceğiz.

[tarantini8]

Dean Martin'in, bizde aranje de edilen ve Nilüfer'in seslendirdiği "sway" diye bir şarkısı var.
Bu şarkıda (Dean Martin versiyonundan söz ediyorum), genel olarak solo gitarın kullanımı, Gencebay müziğindeki bağlama kullanımı gibi.
Bir de bu şarkıda şu bölümün ardından gelen bir yaylı çıkışı var.

only you have that magic tecnique
when we sway i go weak......

Bu çıkış Gencebay müziği örneklerinin bir çoğunun bölümleri ile benziyor.

"musalla taşı" ve "kabahat seni sevende" eserleri yeni versiyonlarında,
"sevenlerin kaderi" nde,
"bana çok mu görüyorsun" örneğinde...

kategorize ederken biraz avam, fakat uygun bir sıfat bulalım: Kalite (müzik). Bunun Türkçesi kaliteli (müzik).

[tarantini8]

yukarıda bahsettiğim "sway" şarkısındaki çıkışı, "hergün başka başka" eserinde de yakalıyoruz.

[mericoz]

Esinlenmek farklı bir konu aşırmak apayrı bir konudur. Yukarıdaki bilgilerde görüldüğü gibi Orhan Baba,Sadettin Kaynak, Münir Nurettin Selçuk, Dede Efendi başta olmak üzere pekçok sanatkar eserlerini vücuda getirirken tabii ki esinlenmişlerdir amma kendi ekollerini yaratıp musikimize artı yönde bir ivme kazandırmışlardır. Bugün dünyanın dört bir tarafındaki müzik style şekillerini bilhassa Orhan Baba bir havza halinde eserlerinde barındırmıştır. Her ne kadar bazı pis ağızların bu insanlara "aşırmıştır,çalmıştır" dese de gerçekler gün gibi açıktır. Bu yüzden bu insanların o arada Gencebay'ın müziğinin önüne-arkasına-kenarına YOZ müzik yaftasını yapıştırmak bir cinayettir. Tıpkı evvelki sanatkarların 1900'lülerin başında yapmış olduğu yeni ekollere çamur atmak gibi. (Dede Efendi,M. Nurettin Selçuk...). Gencebay müziği klasik Türk musikisinin içindedir. Kendisi TSM icrasındaki kült olan nazariyatın dışına çıkıp serbest denemeler yapmıştır.Ama bu klasik musikinin dışında ve apayrı hatta ve hatta sistemsiz müzik demek bir cehalet ve de cinayettir.

Konu hakkında yukarıda görüş bildirenlere teşekkür ederim. Katılıyorum.