: Radikal ve Özgün Gencebaycılık :

[idam_mahkumu]

Gencebay Müziği mi Gencebay Bağlamasını kapsar, yoksa Bağlaması mı Gencebay Müziğini kapsar?

[SerdarYılmaz]

Baglamanin, ya da halkin agziyla "saz" diye adlanan bu enfes aletimizin Gencebay müziginde yeri çok önemlidir. Salt bir halk müzigi sanatçisi degil ki Gencebay´in bu saz askini anlayalim.. Bir Neset Ertas, bir Haci Tasan, bir Asik Veysel kucaklar bu milli çalgimizi, anlarim, çünkü onlarin yegane sirdasi, arkadasi ve kendilerini ifade etme araçlari ve amaçlaridir bu alet... Ama ya Gencebay? Müzigin her frekansini, müzigi yansitma adina kullanilan her bir aleti kullanan ve yansitan Gencebay´in bu saz askina ne demeli..?

Gencebay konumundaki baska hangi sanatçi bu "çok sesli bir müzik anlayisina" ragmen milli çalgisini bu denli ön planda tutar..??

Gencebay müzigi baglamayi kapsar... Ama öyle böyle bir kapsama degildir, baglamanin çok önemli bir yeri vardir Gencebay´in müzik anlayisinda.. Özellikle de 60´li ve 70´li yillarda bunun örnekleri çarpicidir... Her tarzi, Uzak Dogu, Uzak Bati, Orta Dogu, Güney, Kuzey, Halk- veya Sanat müzigine göz kirpan, veyahut bizzat bu tarzlarin birer örnegi olan saheselerinde sazini da bolca kullanmistir, ya destek amaciyla kullanmistir, ya da bazen bizzat sarkinin ana hatlarini son derece hakim oldugu bu saziyla belirlemistir... Gencebay sazi ile bir olmustur, kendisi degimiyle "sazi olmayinca sudan çikmis balik misali olur", iste bu bakimdan da Gencebay´in sazi bir nevi Gencebay müzigini kapsar gibi durmustur...

Dolayisiyla burada da kesin bir cevap veremiyorum.. Sazin Gencebay ve müzigi için önemi bu basit yazimla anlatilacak birsey olmadigina göre bu isin içinde daha derin gizemler vardir demektir..

Bence ikisi de birbirini kapsar.. "Nasil oluyor bu is" denecek, iste bu Gencebay müziginin derinliliginin bir ispatindan baska birsey degildir...

[topraktanbircan]

İlk önce cevabımı belirteyim;ikisi de birbirini kapsar.

Soru çok güzel ve ilginç.Çünkü müzik türü bazında değil müzik enstrumanı bazında sorulmuş.Bağlama esasında Türk halk Müziği enstrumanıdır.Soru;" Halk müziği mi Gencebay müziğini kapsar,Gencebay müziği mi Halk Müziğini kapsar" şeklinde olsaydı cevabım tabiki;"Gencebay Müziği,Halk müziğini kapsar" şeklinde olacaktı.Ama soru bu şekilde olunca cevabım ikisi de birbirini kapsar oluyor.

Gencebay bir bağlama virtüözüdür.Bağlamanın kalıplarını kıran,ona yeni ufuklar kazandıran,onu evrensel hale getiren,onun kendine has özgün çalınış stilini yaratan;işte bu Gencebay bağlaması dedirtecek kadar onu özgün kullanan bir müzik adamıdır.Görüyoruz ki;Orhan Gencebay kendi müziğinde ne yapmışsa bağlamasında da aynısını yapmıştır.Yani müziğini,diğer müzik türlerini de araştırarak bağlaması üzerinden geliştirmiştir.Oysa ki Gencebay ile diğer enstrumanlar arasında böyle bir ilişki kuramayız.İsmet Sıral'ın bağlamasıyla jazz yaptırdığı adamdır Gencebay.En usta batıcıların kemanlarında çıkaramadıkları bölümleri Gencebay bağlamasıyla bir çırpıda çıkarabilir hale gelmiştir.Yani Gencebay bağlaması,halk müziği bağlamasını aşarak bir dünya enstrumanı haline gelmiştir.

Gencebay'ın 40 yıllık sırdaşını hepimiz biliriz;"Orhan baba ya da baba divan".. (Çocuklar öyle diyorlar ) Gencebay bütün bestelerini bununla yaptığını söyler.Bildiğiniz gibi beş ana kategoride çalışmaları vardır Gencebay'ın.Ve bu kategorilerden Gencebay müziği bestelerini de,Halk müziği bestelerini de,Sanat müziği bestelerini de bu sazla yapmıştır.Sazını öyle bir hale getirmiştir ki,onunla bütün tarzları deneyebilir.Mesela Gencebay bir zamanlar tambur çalışmıştır.Bir bağlama icrasının başında;"Tambur da çaldığım için şimdi bağlamamla küçük bir tambur tonunda not sunayım" demiştir.Bu örnekten yola çıkarak diyebiliriz ki Gencebay bağlamasını ilerletirken diğer müzikal alan ve enstrumanlardaki birkimlerinden de faydalanmıştır.Salt bir bağlamacı olsaydı, bugün Neşet ertaş ya da Arif Sağ'dan çok büyük bir farkı olmayabilirdi.Salt bir bağlamacı olsaydı;Sevmenin zamanı yok,Bağrımda bir ateş,Bulamadık ki gibi içinde zerre kadar bağlama sesi barındırmayan şaheserler yaratamazdı.

Tüm bu nedenlerdendir ki;"Sadece bağlama Gencebay müziğini kapsar"diyemeyiz.O zaman dünya enstrumanı haline getirdiği bağlaması aracılığıyla notaya aldığı şaheserlerinin;orkestrasyon,düzenleme,yönetim,partisyon gibi aşamalarını gözardı etmiş oluruz.Ama dediğim gibi baş enstrumanı,virtüözü olduğu enstruman,sırdaşı,bütün bestelerini;hatta düzenlemesinde bağlama duyulmayan bestelerini bile yaptığı ve bütün müzikal birikimlerini üzerine yansıtabildiği enstruman bağlama olduğu için;"Gencebay Müziği Gencebay bağlamasını kapsar" da diyemeyiz.Çünkü böyle dersek onun müziğinin her aşamasında bağlamanın sahip olduğu bu eşsiz ve özel konumu,müziğindeki diğer enstrumanların konumlarıyla bir tutmuş oluruz.Çünkü bağlama Gencebay müziğinde bir obua ya da bir sitar gibi değildir.Renkten öte,şekillendirici bir unsurdur.Umarım bu hassas ayrımı iyi sunabilmişimdir.

Bağlama beste aşamasında Gencebay'ın bütün müzikal birikimlerinin nota kağıdı üzerine dökülmesinde aracı enstrumandır.Ayrıca eserlerinde de sık sık başat rolü üstlenen bir enstrumandır.Ama eserlerinin albümlerinde bize sunuş biçimiyle ve müzikal analizleriyle düşününce de kesinlikle "Gencebay bağlaması Gencebay müziğini kapsar" diyemeyiz.Yani tabir-i caizse burada tam bir yumurta-tavuk ilişkisi var. Bu yüzden ben;"İkisi de birbirini kapsar" diyorum.

[musikişinas]

Hiç et tırnaktan ayrılır mı
Öyle olmasaydı böyle olmazdı, böyle olmasaydı öyle olmazdı...

[yaşamak_bu_değil]

örneğin 'Gönül' parçasını bağlamasız düşünebilirmisiniz? Gencebay müziğinin vazgeçilmez aletidir bağlama... bu durumda sanki Gencebay müziği bağlamayı kapsar gibi oluyo... ikisi birbirini kapsar ı işaretledim ama doğrudur sağlam yorumlar var!

[yeldegirmeni]

Gencebayin baglamasinin, muzigini kapsadigini dusunuyorum.Bence Gencebayin anlatmak istediklerine baglamasi bazen dil oluyor, bazende muzigine yol aciyor.Sazina bu kadar hakim olmasaydi sarkilarinin duzenlemelerini bu kadar ayrintili ve ozel yapamazdi diye dusunuyorum.

[ilahgözlerin]

yorumlarınızı baştan aşağı oudum ve hayranlıkla ve şaşkınlık içinde bu bilgi birikimine sahip kişilerin yazdıklarının arkasından söz bulamadım müthiş

[Bestekar-NKA]

bağlama Gencebaydan çok önceleri de vardı,ama
Gencebay bağlamada çalımında çok önemli gelişmelere ön ayak olmuş,bağlamanın bu günkü noktaya gelişinde icraat olarak
müziğindaki yeriyle baş rol oynamıştır.

[GözümSende]

bağlaması müziğini kapasar dedim.Çünkü;Gencebay bağlamasıyşla Türk müziğinin her türünden klasik baı müziğine kadar her türü icra eder ,her enstrmanın kendine has özelliklerini imkan dahilinde bağlamaya uygular bağlamasıyla caz da yapar rifte atar.Gencebay Müziği tüm bu birikimin meyvesidir.Gencebay bağlamaya bu kadar hakim olmasaydı kesinlike bu kadar karmaşık notalar ortaya çıkmazdı bence.

[idam_mahkumu]

bağlaması müziğini kapasar dedim.Çünkü;Gencebay bağlamasıyşla Türk müziğinin her türünden klasik baı müziğine kadar her türü icra eder ,her enstrmanın kendine has özelliklerini imkan dahilinde bağlamaya uygular bağlamasıyla caz da yapar rifte atar.Gencebay Müziği tüm bu birikimin meyvesidir.Gencebay bağlamaya bu kadar hakim olmasaydı kesinlike bu kadar karmaşık notalar ortaya çıkmazdı bence.

Bu bağlamda, "Bağlama" diye bir enstrüman olmasaydı Gencebay Müziği olmayacaktı mı demek istiyorsun? Yani düşüncene göre, Gencebay'ın bağlaması, Gencebay Müziğini doğurdu ?